Akbar ang Bantogan

Gikan sa Wikipedia, ang gawasnong ensiklopedya
Si Akbar ang Bantogan.

Si Jalaluddin Muhammad Akbar (جلال الدین محمد اکبر Jalāl ud-Dīn Muhammad Akbar), also known as Akbar ang Bantogan (Akbar-e-Azam) (tibuok titulo: Al-Sultan al-'Azam wal Khaqan al-Mukarram, Imam-i-'Adil, Sultan ul-Islam Kaffatt ul-Anam, Amir ul-Mu'minin, Khalifat ul-Muta'ali Abu'l-Fath Jalal ud-din Muhammad Akbar I Sahib-i-Zaman, Padshah Ghazi Zillu'llah ['Arsh-Ashyani]) (Nobyembre 23, 1542 - Oktubre 17 o Oktubre 27, 1605) mao ang anak ni Nasiruddin Hamayun kinsa iayng gisundan isip pamuno sa Imperyong Mughal gikan niadtong 1556 hangtod 1605. Siya maoy apo ni Babur, ang nagtukod sa dinastiyang Mughal. Sa iyang kamatayon niadtong 1605, ang imperyo midako na ngadto sa 500 million acres.

Si Akbar, kinsa giila isip labing bantogan sa mga emperador nga Mughal, nag-edad lamang og 14 sa dihang misaka siya sa trono didto sa Delhi, human namatay ang iyang amahan nga si Humayun. Miabot og duha ka dekada ang iyang nahurot alang sa pagkonsolidar sa iyang gahom ug sa pagsakop sa amihanan og tungang bahinsa Indiya ngadto sa iyang imperyo. Sa iyang pagdumala, iyang gipahuyang ang hulga sa mga Apgano pinaagi sa pagpildi sa mga tribo niini. Sa ikaduhang Sangka sa Panipat, iyang gipildi ang haring hindu nga si Samrat hemu Chandra Vikramaditya, kinsa nailha usab nga si Hemu.Iyang gipakusgan ang iyang gahom pinaagi sa diplomasya niya uban sa mga gamhanang kaste sa Rajput, ug sa pagkuha sa pipila ka mga prinsesang Rajput ngadto sa iyang harem.

Si Akbar usa ka artisano, panday, emperador, heneral, imbentor, ug teyologo. Dako ang iyang natampo sa arte ug kultura. Iyang gisugdan ang dakong koleksyon sa literatura, apil na niini ang Akbar-nama ug ang Ain-i-akbari, ug sa pag-inkorporar sa mga arte gikan sa lain-laing mga nasod. Iyang gikomissyon ang pagtukod og mga edipisyo, ug siya usab ang unang mipahimo sa mga prepabrikadong mga balay ug mga istruktura. Gisugdan usab ni Akbar ang serye sa mga debateng relihiyoso diin ang mga iskolar nga muslim makiglangtugi sa mga Sikh, Hindu, ateyista ug gani mga Heswita gikan sa Portugal. iyang gitukod ang iyang kaugalingon kulto, ang Din-i-Ilahi (Diyosnong Pagtuo); apan kini nahimo lamang usa ka kultong pangpersonalidad alang kang Akbar, ug dali rang nahanaw human sa iyang kamatayon.