Difference between revisions of "Abyad"

Jump to navigation Jump to search
2,682 bytes added ,  02:05, 18 Mayo 2008
walay mubong sugid sa pag-usab
 
Sumala ni Daniels ang mga abjad lahi sa [[alpabeto]] sa ilang mga patingog dili mga katingog nga girepresentar sa mga batakang [[grapemo]]. Ang abjad nalahi usab sa lain kategorya nga gihimo ni Daniels nga ang mga [[abugida]] nga ang katingog nga tingog ''gipasabot'' sa [[ponolohiya]] ug naa'y mga [[Diyakritiko|marka sa katingog]] sa mga sistema apan kini mga opsyonal lamang ug dili mao ang sagad nga paggamit. Sa abugida ang mga katingog (gawas sa masunod nga katingog) kanunay nga gimarkahan mahimong og diyakritiko, gamayng gitaod ngadto sa letra kun usa ka [[glipo]]. Ang ubang mga abugida migamit og nalahi nga simbolo aron pag''pugong'' sa [[masunod nga katingog]] aron ang patingog ra ang marepresentar nga tingog. Sa usa ka [[silabaryo]] ang grapemo nagpasabot og usa ka kompletong silabiko kun usa ka nag-inusarang katingog kun kombinasyon sa katingog ug usa ngadto sa duha ka mga patingog.
 
==Etimolohiya==
Ang kini nga sistema mikuha sa iyang ngalan gikan sa Inarabo nga pulong alang sa alpabeto nga gikan sa unang upat ka mga letra sa [[Arabikong alpabeto]] sa labawng daang [[Arabikong alpabeto#Abjadīng pagkahan-ay|abjading pagkahan-ay]] sama sa Kinatsilang pulong nga "alpabeto" nga gikan sa mga ngalan sa unang duha ka letra sa <!-- Hebreyong alpabeto (aleph ug bet) --> [[Griyegong alpabeto]] ([[Alpha (titik)|alpha]] ug [[Beta (titik)|beta]]).
 
 
==Kagikan==
[[Image:Ba`alat.png|thumb|275px|Usa ka Karaang Sinaitikong pagsulat nga naa'y pasabot nga 'ngadto kang Baalat'. Ang linya nagdagan gikan sa walang ibabaw ngadto sa ubos nga wala ug gisulat nga ''mt l b<sup>c</sup>lt''.]]
Ang tanang nailhang abjad sakop sa [[Semitikanhong alpabeto|Semitikanhong banay sa mga pagsulat]]. Kani nga mga pagsulat gituohang gikan sa [[Tunga-tungang Panahon sa Bronse nga mga alpabeto#Ang Karaang Sinaitikong pagsulat|Karaang Sinaitikong alpabeto]] (gibana-banang kaniadto pang mga 1500 BC) nga gituohang gikan sa [[Ehiptohanong heroglipo]]. Ang abjad labawng sayon gayod kaysa karaang heroglipo. Ang gidaghanon sa mga glipo gipagamyan samtang nagkadako ang pagkalibog ini.
 
Ang unang abjad nga mikatap ang paggamit mao ang [[Pinisyanong alpabeto|Pinisyanong abjad]]. Lahi sa mga uban nga pagsulat niadtong panahona sama sa [[Kunipormang pagsulat|Kuniporma]] ug Ehiptohanong heroglipo, ang Pinisyanong pagsulat naglangkob lamang ug duha ka dosena ka mga simbolo. Kini nakapahimo sa pagsulat nga daling kat-onon ug ang mga Pinisyanong mga magpapatigayon magdala ining pagsulat bisan asa sila moadto. Maong ang Pinisyano nakapamugna og mga lain-laing mga sistema sa pagsulat sama sa [[Griyegong alpabeto]] ang unang "tinuod" nga alpabeto, ug ang [[Aramikong alpabeto|Aramiko]] nga usa ka labing ginamit nga abjad. Ang Griyegong alpabeto nausab ug giusab nga nahimong mga makabag-ong kasadpanong mga alpabeto sama sa [[Linatin nga alpabeto|Linatin]] ug [[Sirilikong alpabeto|Siriliko]] samtang ang Aramiko nahimong ginikanan sa mga bag-ong abjad ug mga abugida sa Asya.
 
Ang Aramiko mikatag sa Asya ug naabot sa Indiya nga nahimong [[Brahmi]] nga mao ang gininkanan nga abugida sa kasagarang makabag-ong mga Indiyano ug Habagatang Sidlakang Asyang mga pagsulat. Sa Tunga-tungang Sidlakan ang Aramiko ang hinungdan sa pagbutho sa [[Hebyerong alpabeto|Hebreyo]] ug [[Nabateyanong alpabeto|Nabateyano]]ng abjad nga mao-mao gihapon og porma sa Aramikong mga titik. Dili pa klaro kon ang Arabikong abjad gikan ba sa Nabateyano kun sa ''Syriac''.
 
==Reperensya==
*Wright, W. (1971). A Grammar of the Arabic Language, 3rd ed., Cambridge University Press, v. 1, p. 28. ISBN 0-521-09455-0.
 
==Sumpay sa gawas==
485

edits

Menu sa nabigasyon