Kalihokan sa kagawasan sa India
Ang kalihukan alang sa kagawasan sa India usa ka serye sa mga paningkamot sa politika gikan sa tunga-tunga sa 1880s hangtod 1947 nga nahitabo sa subkontinente sa India nga adunay tumong nga tapuson ang kolonyal nga pagmando sa Britanya.
Ang unang nasyonalistikong kalihukan migamot sa dihang natukod ang Indian National Congress (INC) niadtong 1885. Ang mga prominenteng moderato nga lider sa INC nagtrabaho sa mga pangayo sama sa mas dakong katungod sa ekonomiya para sa mga Indian ug ang katungod sa pagtambong sa mga eksaminasyon sa Indian Civil Service sa British India.
Ang unang katunga sa ika-20 nga siglo nakakita og usa ka progresibo nga radikal nga pamaagi padulong sa kaugalingong pagmando. Nagsugod kini sa mga protesta batok sa Partition of Bengal (1905), nga nagbutyag sa mga limitasyon sa repormistang adyenda sa mga moderate nga lider, ug milambo ngadto sa Non-cooperation Movement (1919–1922), nga nangayo og dili kooperasyon sa mga awtoridad sa kolonyal. Ang momentum mitubo nga makanunayon pinaagi sa Civil Disobedience Movement (1929–1931) nga nanawagan alang sa aktibong pagsupak sa kolonyal nga gobyerno, ug natapos sa Quit India Movement (1942), nga hugot nga nangayo sa pagtapos sa presensya sa kolonyal nga Britanya sa India, nga sa katapusan miresulta sa pagbalhin sa gahum niadtong 1947. [1]
Ang mga yugto sa pakigbisog alang sa kagawasan sa dekada 1920 gihulagway sa pagpangulo ni Mahatma Gandhi ug sa pagsagop sa Kongreso sa iyang palisiya sa dili-kapintasan ug sibil nga pagsupak . Ang pipila sa mga nanguna nga sumusunod sa ideolohiya ni Gandhi mao sila si Jawaharlal Nehru, Vallabhbhai Patel, Abdul Ghaffar Khan, ug Maulana Azad . Ang mga intelektwal sama nila ni Rabindranath Tagore, Subramania Bharati, ug Bankim Chandra Chattopadhyay nagpakaylap sa kaamgohan sa patriotikong katilingban. Ang mga babayeng lider sama nila ni Sarojini Naidu, Vijaya Lakshmi Pandit, Pritilata Waddedar, ug Kasturba Gandhi nagpasiugda sa kalingkawasan sa mga babayeng Indian ug sa ilang partisipasyon sa pakigbisog alang sa kagawasan.
Pipila ka mga lider ang misagop og mas bayolente nga pamaagi, nga misamot pagkapopular human sa pagpasar sa Rowlatt Act nga nagtugot sa walay tino nga pagbilanggo nga walay husay. Ang Balaod nakapukaw og mga protesta sa tibuok India, ilabina sa Probinsya sa Punjab, diin kini nga mga demonstrasyon mapintas nga gipugngan sa masaker sa Jallianwala Bagh.
Ang kalihukang pangkagawasan sa India kanunay nga nag-uswag sa ideolohiya. Sa panguna kontra-kolonyal, kini gidugangan sa mga panan-awon sa independente nga kalamboan sa ekonomiya uban sa usa ka sekular, demokratiko, republikano, ug sibil-libertaryan nga istruktura sa politika. Human sa dekada 1930, ang kalihukan nakabaton og kusganong sosyalistang oryentasyon. Kini natapos sa Indian Independence Act sa 1947, nga nagtapos sa Crown sovereignty ug nagbahin sa British India ngadto sa Dominion of India ug sa Dominion of Pakistan . Niadtong Enero 26, 1950, ang Konstitusyon sa India gipatuman, nga nagtukod sa Republika sa India, samtang ang nabahin nga mga teritoryo nahimong independente nga mga nasud sa Pakistan [2] ug, sa ulahi, Bangladesh. [3]
Mga Reperensya
[usba | usba ang wikitext]- ↑ Chandra et al. 1989
- ↑ Svensson, T. (2013). Production of Postcolonial India and Pakistan: Meanings of Partition. ISSN. Taylor & Francis. p. 43. ISBN 978-1-135-02214-3. Retrieved 2024-08-11.
- ↑ Hashmi, T. (2022). Fifty Years of Bangladesh, 1971-2021: Crises of Culture, Development, Governance, and Identity. Springer International Publishing. p. 100. ISBN 978-3-030-97158-8.