Laman-lupa

Ang lamanlupa (Iningles: gnome) usa ka nilalang sa mitolohiya. Mahimo kini nga magpakita sa porma sa usa ka duwende o tiyanak nga nagabantay sa nakalubong nga bahandi, apan mahimo usab kini nga usa ka dagway sa tigulang nga hubakon o halangdon nga uugud-ugud. Lamáng-lupà ang kinatibuk-ang tawag sa mga nilalang nga nagpuyo ilawom sa yuta. Usahay, kini usab ang tawag sa mga espiritu sa kabukiran ug pipila ka bahin sa kapatagan, labi na sa mga punso. Giingon nga ang mga lamang-lupa maoy tag-iya sa yuta ug sa ilawom niini. Sila adunay dagway nga gagmay sama sa mga duwende ug dili makita sa kasagarang tawo.

Sa mitolohiyang Pilipino, ang mga lamang-lupa nabahin sa mga diyos-diyos sa ilawom sa yuta, ug tungod niini, pipila ra ka pinili nga mga nilalang ang makakita kanila. Sa larangan sa mga sugilanon sa katawhan (folklore), ang pagtuon sa mga lamang-lupa na-ilawom sa gitawag nga demonology. Apil usab sa niining disiplina ang pagtuon sa mga aswang ug uban pang mga maligno sa mitolohiyang Pilipino

Sumala pa sa pipila ka pagtuo, ang mga lamang-lupa dili manakit basta dili sila samokon o gub-on ang ilang mga pinuy-anan. Kinahanglan usab sila tahuron. Pananglitan, kung molabay ka sa lugar nga gituohan nga pinuy-anan sa mga nuno sama sa mga dagkong punso, ang molabay magpasintabi pinaagi sa pagsulti og "Tabi-tabi po." Gikinahanglan usab nga hatagan sila og halad o atang panahon sa pagpangtanom ug pagpang-ani aron dili nila dula-dulaan ang mga tanom.