Pilipinas

Gikan sa Wikipedia, ang gawasnong ensayklopedya

Republika sa Pilipinas
Republika ng Pilipinas
Republic of the Philippines
República de las Filipinas
Bandera sa Pilipinas Sagisag sa Pilipinas
Bandera Sagisag
Motto: Makidios, Makitawo, Makikinaiyahan, ug Makibansa (For the Love of God, People, Nature, and Country)
Nasodnong Awit: Lupang Hinirang (Yutang Hinigugma)
Lokasyon sa Pilipinas
Kapital Manila
14°35′ N 121°0′ E
Kinadak-ang dakbayan Dakbayan sa Quezon
Opisyal nga (mga) pinulongan Filipino (Tinagalog), Iningles1
mga pinulongan nga rehiyonal: Sinugboanon, Ilokano, Hiligaynon, Bikol, Winaray, Kapampangan, Pangasinense, Kinaray-a, Maranao, Maguindanao, Tausug ug Tsabakano
Gobyerno Republika
Presidente
Bise Presidente		 Gloria Macapagal-Arroyo
Noli de Castro
Independensiya  
 - nadeklara sa Espanya
Hunyo 12, 1898 (opisyal) 
 - giila sa Estados Unidos
Hulyo 4, 1946 
Arya  
 - Katibuk-an 300,000 km² (ika-71)
Populasyon  
 - Hulyo 2005 87,857,473 (ika-12)
 - Sensus sa 2000 76,498,735
 - Densidad 276/km² (ika-27)
GDP (PPP) Banabana sa 2005
 - Katibuk-an $409,445 milyon (ika-25)
 - Per capita $4,770 (ika-107)
Kwarta Piso (peso) (PHP)
Sona sa oras UTC +8 (UTC+8)
Internet TLD .ph
Kodigong pangtawag +63
1 Ubos sa Batakan-Balaod sa 1987, Filipino maoy nasodnong pinulongan, samtang ang Filipino ug Iningles ang mga opisyal nga pinulongan.

Ang mga rehiyonal nga mga pinulongan mao ang auksilar nga opisyal nga mga pinulongan sa ilang kaugalingong mga dapit.

Ang Kinatsila ug Arabiko walay opisyal nga status pero gigamit sa "boluntaryo ug opsyonal nga basis."



Republika sa Pilipinas (Tinagalog: Republika ng Pilipinas; Iningles Republic of the Philippines; ug The Philippines (o Pilipinas) nailhan usab isip 'Perlas sa Sidlakang Kadagatan', maoy usa ka gawasnong, soberanong nasod sa habagatang-sidlakang Asya. Naa siya sa 1,210 km (750 mi) gikan sa dakong Asya ug may 7,107 ka isla nga nagporma sa usa ka parte sa Arkipelagong Malayo. Ang Kapupud-an sa Pilipinas, nakit-an sa mga Portuges ug mga Espanyol, kuyog nila si Kapitan Hernando de Magallanes niadtong 16 sa Marso, 1521. Pagka 27 sa Abril, 1565, ang mga kongkistador sa liderato ni Miguel Lopez de Legaspi nahiabot sa Sugbo, gikan sa Nueva Espanya, (Mehiko). Pagkahuman sa pag-establisar sa gobyerno espanyol sa Manila sa 1571, ang Isla gikuha ug gihimo nga kolonya sulod sa 300 ka tuig, sugod sa (1521 hangtod sa 1821).

Pagkahuman sa gubat alang sa kalingkawasan sa Mehiko, ang kagamhanan sa Espanya mao nay mikontrolar sa Pilipinas ug gihimo ning Probinsya sa Espanya (1821 - 1898) sulod sa 77 anyos hangtod sa 1898.

Pagka 1898, naggubat ang Espanya ug ang Estados Unidos sa Amerika aron sa pagkontrolar sa Isla. Pagkahuman sa maong gera, ang Estados Unidos sa Amerika, mao nay mikontrolar sa Isla hangtod sa 1935. Sa ika-2ng Gubat sa Kalibotan, ang Hapon miabot ug maoy nanghawod sa Kapupud-an, hangtod sa 1945, dihang gibombardiyo sa mga sundalong Pilipinhon ug Amerikanhon ang mga kampo sa mga Hapones ug nahalingkawas ang Kapupud-an.

Pagka 1946, ang Pilipinas gitagaan og "de facto", nga permanente nga Kagawasan sa 4 sa Hulyo, 1946 sa Estados Unidos sa Amerika.

Kining mga tuiga ubos sa pangagamhanan sa mga taga gawas nakaimpluwensiya pag-ayo sa kultura ug katilingban sa Pilipinas. Nailhan ang nasod sa iyang pagka Katoliko ug sa labihang pagkaimpluwensiya niini sa Kasadpanon. Usa kini sa duha ka nasod nga katoliko sa Asya: Pilipinas ug Sidlakang Timor.

Human dayon sa Ika-2ng Gubat sa Kalibotan, ang Pilipinas mao ang kinalamboang nasod sa Asya, apan sukad niadto, hinay ang kalamboan gumikan sa kagamay sa pagtubo sa ekonomiya, pangawkaw sa gobyerno sa panudlanan (pangurakot), ug neyo-kolonyal nga mga impluwensiya. Sa pagkakaron, modereyt ang pagtubo sa ekonomiya---tinabangan sa kadaghan sa mga Pilipino nga nanrabaho sa gawas ug sa 'information technology'.


Mga sulod

[usba] Politika

[usba] Lugar ug Mga Rehiyon

[usba] Mga bag-ong dakbayan

  • Meycauayan, Bulacan, Bulacan
  • Navotas
  • San Juan
  • Baybay, Leyte
  • Bogo, Cebu
  • Catbalogan, Samar
  • Tandag, Surigao del Sur
  • Lamitan, Basilan
  • Borongan, Eastern Samar
  • Tayabas, Quezon
  • Tabuk, Kalinga
  • Bayugan, Agusan del Sur
  • Batac, Ilocos Norte
  • Mati, Davao Oriental
  • Guihulngan, Negros Oriental
  • Cabadbaran, Agusan del Norte
  • El Salvador, Misamis Oriental
  • Carcar, Cebu

[usba] Heyograpiya

[usba] Ekonomiya

[usba] Mga Opisyal nga Pinulongan

Filipino (Tinagalog) ang pugsanong gihimong nasodnong pinulongan. Duha ang pugsanong gihimong opisyal nga pinulongan: Iningles ug Filipino (Tinagalog) (ug sa una, Espanyol. Adunay kapin sa 170 ka pinulongang lumad sa tibuok kapupud-an. Napulog duha niini mga nanag-unang pinulongan sa mga rehiyon: Sinugboanon, Tinagalog, Ilokano, Hiligaynon, Bikol, Winaray, Kapampangan, Pangasinan, Kinaray-a, Maguindanao, Maranao, Tausug ug Chabacano

[usba] Kultura

Ang kultura sa Pilipinas naimpluwensiya sa daghang nasod gikan sa Europa (Espanya), Latino America (Mehiko), Estados Unidos sa Amerika, Tsina, Islam, Hinduismo, etc.

Ang kustombre ug tradisyonales sa Pilipinas naimpluwensiyahan sa mga Espanyol.

[usba] Relihiyon

Mga Katoliko ang kadaghanan sa Pilipinas (83 porsento); Protestante (9 porsento); Islam (5 porsento); Budismo ug Hinduismo (3 porsento). Dunay mga 560 Ortodokso.[1]

[usba] Literatura

[usba] Tan-awa Usab

[usba] Dugang Impormasyon

[usba] Mga panid nga opisyal sa gobyerno

[usba] Mga panid sa sumat

[usba] Uban pang panid


Ang Ingles nga bersiyon ning maong panid mahimo mong mahubad ngadto sa Binisayang Sinugboanon.

Template:Asya

Mga Rehiyon ug Lalawigan sa Luzon
Rehiyon sa Ilokos: Ilocos Norte | Ilocos Sur | La Union | Pangasinan
Lupot sa Cagayan: Batanes | Cagayan | Isabela | Nueva Vizcaya | Quirino
Tunga-tungang Luzon: Aurora | Bataan | Bulacan | Nueva Ecija | Pampanga | Tarlac | Zambales
CALABARZON: Batangas | Cavite | Laguna | Quezon | Rizal
MIMAROPA: Marinduque | Occidental Mindoro | Oriental Mindoro | Romblon
Bicol: Albay | Camarines Norte | Camarines Sur | Catanduanes | Masbate | Sorsogon
Adm. Rehiyon sa Cordillera: Abra | Apayao | Benguet | Ifugao | Kalinga | Mountain Province
Metro Manila: Walay lalawigan
Mga Rehiyon ug Lalawigan sa Kabisay-an
Kasadpang Kabisay-an: Aklan | Antique | Capiz | Guimaras | Iloilo | Negros Occidental | Palawan
Tunga-tungang Kabisay-an: Bohol | Negros Oriental | Siquijor | Sugbo
Sidlakang Kabisay-an: Biliran | Sidlakang Samar | Leyte | Amihanang Samar | Samar | Habagatang Leyte


Mga Rehiyon ug Lalawigan sa Mindanao
Zamboanga Peninsula: Zamboanga del Norte | Zamboanga del Sur | Zamboanga Sibugay
Amihanang Mindanao: Bukidnon | Camiguin | Lanao del Norte | Misamis Occidental | Misamis Oriental
Rehiyon sa Davao: Compostela Valley | Davao del Norte | Davao del Sur | Davao Oriental
SOCCSKSARGEN: Cotabato | Sarangani | Habagatang Cotabato | Sultan Kudarat
Caraga: Agusan del Norte | Agusan del Sur | Dinagat Islands | Surigao del Norte | Surigao del Sur
ARMM: Basilan | Lanao del Sur | Maguindanao | Shariff Kabunsuan | Sulu | Tawi-Tawi
Kining maong panid usa ka saha. Tabangi ang Wikipedya pinaagi sa pag-usab niini!
Gikuha gikan sa "http://ceb.wikipedia.org/wiki/Pilipinas"
Personal nga galamiton
Sa ubang pinulongan