Tsipre

Gikan sa Wikipedia, ang gawasnong ensiklopedya
(Naredirek gikan sa Cyprus)

Cyprus (usab Tsipre) (Grinyego: Κύπρος, Kýpros; Tinurko: Kıbrıs), usa ka islang nasod sa Kasadpang Asya pero adunay sosyopolitikal ug kultural nga konesyon sa Uropa. Kini nahimutang sa sidlakang bahin sa Dagat Mediteranyo, sa habagatan sa Turkey (Anatolia). Cyprus mao ang ikatulo sa pinakadakong isla ug usa sa mga popular nga lugar sa turismo sa Mediteranyo. Kolonya sa Britanya kaniadto, nahatagan kini og independensya gikan UK sa tuig 1960. Ang Cyprus miyembro sa Unyon sa Uropa sugod Mayo 1, 2004.

Niadtong 1974, human sa kagubot sa mga Griyego ug Turko nga Cypriot, misakop ang Turkey sa 1/3 nga teritoryo sa isla. Kini miresulta sa pagkadisplace sa libo-libong mga Cypriot ug sa pundasyon sa Turkong Cypriot nga political entity sa amihanang bahin sa isla. Ang kining politikal nga sitwasyon nahitabo pa hangtod karon.

Ang Republika sa Cyprus, ang giila nga estado sa internasyonal nga komunidad, adunay de jure nga soberanya sa isla ug sa dagat nga palibot niini; pero, ang isla de facto nga gi-partisyon ngadto sa upat ka bahin:

  • ang lugar nga gikontrol sa republika sa habagatang bahin sa isla;
  • ang lugar sa amihanan, nga mitawag sa iyaha isip Republikang Turko sa Amihanang Cyprus;
  • ang Green Line nga gikontrol sa Hiniusang mga Nasod, nga nagbuwag sa duha ; ug
  • duha ka Sovereign Base Areas (Akrotiri ug Dhekelia), mga base nga gi-retain sa Hiniusang Gingharian human sa independensya sa Cyprus.