Provincia de León (lalawigan sa Espanya)

Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang Provincia de León.

Provincia de León (Provincia de Llión)
Lalawigan
Flag Symbol
Opisyal nga ngaran: León
Nasod	Espanya
Rehiyon	Castilla y León
Gitas-on	1,104 m (3,622 ft)
Tiganos	42.66667°N 6.0°W / 42.66667; -6.0
Capital	Lión
Area	15,581.00 km2 (6,016 sq mi)
Population	500,169 (2012-06-13)
Density	32 / km2 (83 / sq mi)
Timezone	CET (UTC+1)
- summer (DST)	CEST (UTC+2)
ISO 3166-2 code	ES-LE-
Postal code	24
GeoNames	3118528
Lumad nga pinulongan	Liones (Llïonés)

Lalawigan ang Provincia de León (Kinatsila: León, Liones: Llión) sa Espanya. Nahimutang ni sa rehiyon sa Castilla y León, sa amihanan-kasadpang bahin sa nasod, 300 km sa amihanan-kasadpan sa Madrid ang ulohan sa nasod. Adunay 500,169 ka molupyo. Naglangkob kini og 15,581 ka kilometro kwadrado. Provincia de León mopakigbahin sa usa ka utlanan sa Principality of Asturias, Provincia de Cantabria, Provincia de Palencia, Provincia de Valladolid, Provincia de Zamora, Provincia de Ourense, ug Provincia de Lugo.

Heyograpiya ug kinaiyahan

Ang Provincia de León gihulagway pinaagi sa dako nga pagkadaiyang geograpikanhon. Sa amihanang bahin, ang lalawigan gilibotan sa Cordillera Cantábrica, diin makit-an ang tag-as nga mga tumoy sa kabukiran sama sa Picos de Europa. Kini nga dapit adunay daghang mga walog ug natural nga mga parke nga naghatag og puy-anan sa mga talagsaon nga wildlife sama sa brown bear ug ang capercaillie. Ang habagatang bahin sa lalawigan, sa laing bahin, gilangkuban sa halapad nga patag sa Meseta Central, nga gigamit pag-ayo alang sa agrikultura. Tungod niini nga orograpiya, ang lalawigan nagsilbing transisyon tali sa humid nga klima sa Atlantiko sa amihanan ug sa mas uga nga klima sa Mediteranyo sa habagatan. Ang mga suba sama sa Esla, Sil, ug Orbigo nagdagayday sa tibuok teritoryo, nga naghatag og mahinungdanong suplay sa tubig alang sa mga komunidad ug sa mga industriya sa enerhiya. Ang mga lanaw sa kabukiran, sama sa Lago Ausente ug Lago de Isoba, mga ehemplo sa glacial nga geograpiya nga makit-an sa taas nga mga dapit sa lalawigan.

Kasaysayan ug ang Gingharian sa Lión

Ang kasaysayan sa lalawigan suod nga nalambigit sa paglungtad sa Gingharian sa Lión, usa sa labing importante nga mga estado sa Edad Medya sa Peninsulang Iberika. Ang dakbayan sa Lión nahimong sentro sa politikanhon ug militar nga gahom sa panahon sa Reconquista. Sa tuig 1188, ang Gingharian sa Lión nagpahigayon sa unang Curia Regia nga giila sa UNESCO isip ang labing karaan nga ehemplo sa usa ka parlamentaryo nga sistema sa tibuok Uropa, nga nagpakita sa sayo nga pag-uswag sa mga katungod sa mga lungsuranon ug sa balaod.

Kultura ug linggwistikong kabilin

Dato kaayo ang kultura sa Lión, nga makita sa iyang arkitektura sama sa Katedral sa Lión, usa sa labing matahum nga mga katedral nga estilo sa Gothic sa tibuok kalibotan, ug ang Basilika sa San Isidoro. Ang lalawigan usa usab ka hinungdanon nga bahin sa dalan sa Camino de Santiago, diin liboan ka mga pilgrim ang moagi matag tuig aron bisitahan ang mga lungsod ug baryo nga puno sa kasaysayan ug tradisyon. Kini nga ruta nakatabang sa pagpakaylap sa mga ideya ug arte sa tibuok rehiyon sukad pa sa karaan nga panahon. Gawas sa monumentong kabilin, ang lalawigan nagpreserbar usab sa usa ka talagsaon nga linggwistikong identidad. Gawas sa Pinulongang Kinatsila, ang pipila ka mga dapit sa lalawigan nagpreserbar gihapon sa Pinulongang Liones (Llïonés), usa ka Romanse nga pinulongan nga naggikan sa karaan nga Gingharian sa Lión. Kini nga pinulongan giila sa Estatuto sa Autonomiya sa Castilla y León ug nakadawat og espesyal nga pagtagad alang sa iyang proteksyon ug pagpalambo isip bahin sa kultural nga bahin sa lalawigan.

Ekonomiya ug industriya

Sa kasaysayan, ang pagmina sa karbon ug metal maoy usa sa mga nag-unang pundasyon sa ekonomiya sa León, ilabi na sa mga dapit sa El Bierzo ug Laciana. Bisan pa sa pag-usos sa industriya sa pagmina sa bag-ohay nga mga tuig, ang lalawigan nakahimo sa pag-diversify sa iyang ekonomiya pinaagi sa pag-focus sa sektor sa serbisyo, turismo, ug renewable energy. Ang agrikultura, ilabi na ang produksyon sa bino sa rehiyon sa Bierzo ug ang mga tanom sa kapatagan, nagpadayon nga usa ka importante nga bahin sa kinabuhi sa mga Leonés.